3 Nisan 2014 Perşembe

2013-14 Bahar Tasarım I | 10 Kavram

Görme engellilerin ulaşım sorunu hakkında 10 kavram:

1- Durağa yanaşan belediye otobüsünün bilgilerini anons eden hoparlörlü sistem

- Belediye otobüsünün dış yüzeyinde, ön kapıya yakın bir yere montajlanmış
- Otobüs durağa yanaştığında ve ön kapıyı açtığında otobüsün kodunu, ilk ve son durağını anons eder; "25T, Taksim-Sarıyer" gibi
- Otobüs duraktan yolcu almaya devam ederken, yani ön kapı açık haldeyken anons birkaç kez tekrarlanabilir

2- Beklenen otobüsün durağa ne zaman geleceğini öğrenmek için hoparlörlü sistem
- Otobüs durağında haritanın yanına montajlanmış
- Tuş takımıyla beklenen otobüsün kodu girildiğinde, o otobüsün durağa kaç dakika içinde ulaşacağını hoparlörden anons eder

3- Otobüs durağının yeri için bilgilendirici pano
- Karşılıklı trafik ışıklarının her ikisine de montajlanmış 
- Kabartma harita bölümü ile; o trafik ışığının şehirdeki/ilçedeki/semtteki konumunu belirtir
- Braille alfabesi ile yazılmış bölümü ile; sol, sağ, karşı sol, karşı sağ istikametlerde yer alan otobüs duraklarının isimlerini ve yürüme mesafelerini belirtir

4- Otobüs durağının mesafesine göre değişen kılavuz çizgi modeli
- Kaldırımın üzerinde yer alır
- Kesik kesik yerleştirilmiş
- Otobüs durağına yaklaştıkça parçalarının eni genişleyip boyu kısalır
- Otobüs durağından uzaklaştıkça parçalarının eni kısalıp boyu uzar

5- Çift uçlu baston
- Bastonun bilinen birinci ucuna ve ortadan yere yatay olarak çıkan ikinci uca sahiptir
- İkinci uç, eklem noktasından itibaren genişleyen bir yelpaze şeklindedir
- İkinci uç, ileri-geri kolay esnemeyecek bir maddeden imal edilir
- İkinci ucun dikey izdüşümü, birinci uçtan daha ileride olmaz
- Temel amacı, altı yüksek vasıtalara çarpmayı engellemektir 

6- Yürüyen merdivenin yönünü gösteren kılavuz alan
 - Her yürüyen merdivenin her iki ucunda birer alan yer alır
- Merdiven aşağıya doğru hareket ediyorsa, yürüyen merdivenin her iki ucunda da (başında ve sonunda) merdivenin hareket yönünü gösteren ve ok şekli oluşturan noktalarla dizayn edilmiş kılavuz alan bulunur
- Merdiven yukarıya doğru hareket ediyorsa, yürüyen merdivenin her iki ucunda da (başında ve sonunda) merdivenin hareket yönünü gösteren ve ok şekli oluşturan noktalarla dizayn edilmiş kılavuz alan bulunur

7- Engelliler için metrobüs durağı
- Engellilerin metrobüse binişlerini kolaylaştıracak ayrı bir bölümdür
- Merdivenden perona inildiğinde, normal perondan önce yer alır
- Perona gelen metrobüs, eğer engelli peronunda yolcu varsa önce orada durur ve alır
- Metrobüs engellileri aldıktan sonra, ya da durakta engelli yoksa normal perona yanaşır
- Engelli peronuna giriş engelli akbilleriyle yapılır
- Bu perondan yaşlılar ve hamileler de faydalanır

8- Metro peronlarında çıkış yönünü gösterir pano
- Metro istasyonlarında, perondan açık havaya çıkışa kadar her katta tüm merdivenlerin yanındaki duvarlarda yer alır
- Metro peronlarında, peronların diğer perona bağlayan koridorlar ile oluşturdukları köşelerin peron tarafında yer alır
- Kabartma harita ile o koridor/merdiven ve devamında çıkışlar ile semtin hangi noktalarına çıkış yapılabileceği belirtilir
- Braille alfabesi ile o koridordan/merdivenden metronun hangi çıkışlarına (isim olarak) gidilebileceği yazar

9- Vapur iskeleleri için kılavuz çizgi ve alan
- Binişte; İskele binasına girişten başlar
- Binişte; Bina, akbil geçişi, kapılar dahil olmak üzere vapurun iskeleye yanaştığı noktaya kadar devam eder
- İnişte; Vapurdan iskele çıkışına kadar devam eder
- Vapur iskeleye yanaştığında; vapur kapısının yer aldığı bölgede, kılavuz çizgi genişler ve geniş bir alan kaplar
- Vapur iskeleye yanaştığında; geniş kılavuz alanın sağ ve sol yanında koruma setleri/çitleri yer alır
- Vapur, kapısı kılavuz alana denk gelecek şekilde yanaşır

10- Kaldırımlar ve yol kesişiminde kılavuz çizgi 
- 3 bölgeden oluşur
- Yolun kaldırım yükseltisinin alt noktasıyla kesiştiği noktadan yola doğru alan kaplamış, yatay ve dar bir alanda ilerler. 
- Kaldırımın yükseltisini oluşturan dik yan yüzeyde ilerler
- Kaldırımın kaldırım yükseltisinin üst noktasıyla kesiştiği noktadan kaldırıma doğru alan kaplamış, yatay ve çok da dar olmayan bir alanda ilerler
- Devamlı kenarları referans alan görme engellilere 2 kenar birden (kaldırımın kenarı ve yolun kenarı) sağlamış olur.
- Kaldırımların üzerinde yer alan ya da sonradan bırakılan objeler, böylece kılavuz çizgileri daha az engeller
- Kaldırım çok dar ise yola inen görme engelli yine kendisine bir kılavuz çizgi bulmuş olur.

25 Mart 2014 Salı

2013-14 Bahar Tasarım I | Görme Engellilerin Ulaşım Sorunu: Gözlem

"Görme Engellilerin Ulaşım Sorunu" projesine dahil olduktan sonra ilk işimiz, onların günlük hayatta neler yaşadığına şahit olmak adına Karanlıkta Diyalog sergisini ziyaret etmek oldu. Öğrenmenin tek yolu karşılaşmaktan geçerdi.


Ömrünüzde en çok etkilendiğiniz filmi bitirdiğiniz an hissettiklerinizi düşünün. Filmin üzerinizde bıraktığı etki nedeniyle o filmi herkesin izleyip, sizin kadar etkilenmesini arzu edersiniz. İşte bunların katbekat fazlasını hissediyorsunuz Karanlık Diyalog'da!

Görme engelli rehberiniz eşliğinde, maksimum 10 kişilik gruplar ile 1600 metrekarelik simülasyon alanını geziyorsunuz. İçeride hiç ama hiçbir şey görmüyorsunuz! İster gözlerinizi açın, ister kapatın. Paşa gönlünüz bilir. İçeride sıfır ışık var ve girdiğiniz andan itibaren 90 dakika boyunca siz de bir görme engellisiniz. İşte o andan itibaren görme engellilere duyacağınız saygı artacak da artacak...

Karanlığa girdikten sonra birkaç dakika içinde o çekinceyi üzerinizden attıktan sonra, ilk oturan refleksinizin 'sese gitmek' olduğunu fark ediyorsunuz. Ardından dokunmak; dokunarak maddeleri algılamak. Hem elle duvarları, hem de baston ile zeminin kenarlarını ve köşeleri referans almak. Ardından koku, tatma...

Bu duyularınızı; simülasyonda yer alan parkta, pazarda, yolda, trafik ışıklarında, tramvayda, vapurda, oturma odasında, kafede en yoğun şekilde kullanıyorsunuz.

Ne kadar anlatılsa da gerçekten gitmeden etkisi anlaşılamayacak bir sergi Karanlıkta Diyalog...

(Yazının devamı ve mülakat gözlemleri gün içinde geliyor...)






24 Şubat 2014 Pazartesi

2013-14 Bahar Tasarım I | En Sevdiğim Ürün

Beni tanıyanlar bilir, Nike bir polarım vardır ve yaz-kış sırtımdan çıkarmam. Tasarım I dersinde en sevdiğimiz ürün hakkında bir post girmemiz istendiğinde aklıma direkt bu polar geldi. İşte o polar...

(Fotoğrafın hikâyesi önemli; 23 Nisan 2012 gününden... Sporx'te çalışırken 23 Nisan vesilesiyle 5 dakikalığına patron İlkan Bey'in koltuğuna oturmuştum)

Ürünün tam adı Nike N98. Retro bir havası var. Bu ürünü çok sevmemin nedenlerinden biri indirimden falan almam değil, direkt olarak bedava olması. 2010 yılında, benim organizasyonuna yardımcı olduğum AYAZMA(Anadolu Yazarlar ve Müzisyenler Ayaktopu Takımı) Almanya'ya Yazarlar Dünya Kupası'na giderken, Nike takıma sponsor olmuş ve bizi giydirmişti. O gün bu gündür sırtımdan çıkarmadım bu poları. Duygusal bir bağ oluştu aramızda... Her yola çıkışımda sırtıma giydim, yollarda en goygoyluk fotoğraflarımı onunla çektirdim. Çok sevmemdeki en büyük etken de bu aslında; yollarda hep üzerimde olması, anılarıma şahitlik etmesi... Şimdi bel kısmında küçük bi sökük var, sadece evde giyebiliyorum. Söküğü diktirince bahar aylarında yine dışarıda giymeye başlarım. Paralanana kadar giyerim ben bu poları, daha çok yollar aşarım onunla...

"İhtiyaç" başlığı altında bakarsak, o da her giysi gibi üşümeyelim diye tenimizi örtmeye yarıyor. Soğuktan korunma ihtiyacımı karşılıyor olması bu ürünü çok sevmemde çok çok küçük bir etken.

Ekstra bilgi verelim: Benim üzerimdeki N98'in düz siyahı ama Nike bu ürünü dünya üzerinde sponsor olduğu birçok futbol kulübü ve milli takım için de farklı renk seçenekleri ile ve logo baskılı olarak üretiyor. Örnek olarak Boca Juniors:


2013-14 Bahar Tasarım I | 10 Problem

Blogda seyahat yazıları dışında, İTÜ İşletme Mühendisliği Bölümü'nden Tasarım I dersinin ödevlerine de yer verme mecburiyeti çıktı ortaya. Seve seve yapacağız. İçerik, içeriktir. Bismillah...

10 PROBLEM 

1. İhtiyaç: Yağmurlu ya da kapalı havalarda ev içinde çamaşır kurutabilmek 

Basit ama çok vakit alan iş; çamaşır kurutmak... Balkonlu bir evde oturuyor olsanız da, balkon yoksa pencerenin önüne ip gerseniz de, yıkanmış çamaşırları kapalı ya da yağışlı havalarda açık havaya temas edecek şekilde kurutmak 2 günü bile bulabilir. Çamaşırları tahrip eden kurutma makinesine sahip olmak, çamaşırları kalorifer peteklerinin üzerine asarak odanın ısınmasından feragat etmek, ya da çamaşır askısını kalorifer peteğine yakın kurmak gibi kısıtlı çözümler mümkün... Yağmurlu ya da kapalı havalarda ev içerisinde çamaşırların evin sıcaklığına etki etmeden ve kısa sürede kurutulabilmesi bir ihtiyaçtır. Düşük elektrik enerjisi ile çalışacak bir cihaz bunun için fırsat olabilir. 

Hedef kitle: Yıl içerisinde soğuk ya da yağışlı günler yaşanan ülkelerde çamaşır yıkayan herkes
Ürün kategorisi: Elektrikli ev eşyası

Temsili: Peteğin odaya vereceği ısıyı engelleyen bir çamaşır askısı

2. İhtiyaç: Plastik atıkları sıkıştırabilmek ve biriktirebilmek 

Çoğu ofiste geri dönüştürülebilir atıkların toplanmasına dikkat edilse de, geri dönüşüme uygun plastik çöplerin evlerden belediyeler tarafından toplanması henüz bir sisteme oturtulmadı. Evlerde saklanması da biriktiğinde fazla hacim kapladığından ötürü mümkün görünmüyor. Bu yüzden plastik atıklar da maalesef evlerden normal çöpler ile birlikte atılıyor. Bunu her sokakta kapı önlerine biriken çöplerde gözlemleyebiliriz. Her daire için ayrı ayrı pek mümkün görünmese de, her apartmanın ortak mekanik bir alet ile plastik ambalajların hacimlerini küçültmesi ve bir arada saklaması mümkün olabilir. Böylece geri dönüşüm için belediyeler atıkları toplarken, tüm plastik atıklar bir arada ve küçük hacimde teslim edilebilir. 

Hedef kitle: Apartman yönetimleri 
Ürün kategorisi: Atık toplama kutuları/aletleri

Temsili: Sokakta geri dönüştürülebilir olanlarıyla bir arada atılmış çöpler

3. İhtiyaç: Akıllı telefonlar arası şarj transfer edebilmek 

Şahsen insan hayatına faydasından çok zararının olduğunu düşünsem de, akıllı telefonları istisnasız herkesin elinde görüyorum. Ayrıca bu insanların dillerinden "Şarjım azaldı ya!" gibi cümleler de düşmüyor. 3G kullanımı çok enerji tükettiğinden midir bilmem, çoğu akıllı telefon kullanıcısı gün içinde şarjının az kaldığından ya da bittiğinden yakınıyor. Bu çoğunluğun içerisinde büyük bir çoğunluk da yanında şarj aleti taşıma zahmetine girmiyor. Prizden ya da arabalardaki kitlerden telefon şarj etmenin yanı sıra telefonlar arası şarj aktarımı da bir fırsat olabilir. Şarjı yüksek olan bir telefondan, şarjı azalmış bir telefona minik bir kit vasıtasıyla enerji transfer edilebilir. 

Hedef kitle: Akıllı telefon kullanıcıları
Ürün kategorisi: Kablo/şarj kiti

4. İhtiyaç: Kupalardaki içeceği sıcak olarak ve dökülmeden muhafaza edebilmek 

Perakende içmeye hazır kahve satıcıları, İngilizce tabiriyle "take away" alınan kahvelerde karton bardakları plastik bir kapak ile kapatıyorlar. Bu kapak, sıcak kahvenin daha rahat içilebilmesini, daha uzun süre sıcak olarak muhafaza edilebilmesini ve dökülmemesini sağlıyor. Aynı kapak; daha uzun ömürlü olacak bir maddeden, günlük hayatta kullanılan kupalar için de üretilebilir. Bu kapakların kupa ile temas edecek kısımları kupanın çapına göre ayarlanabilir. Piyasada hem kupanın hem de kapağın işlevini bir arada gören, içim keyfi vermeyen plastik ya da metalden imal edilmiş termo mug'lar da hal-i hazırda mevcut tabii...

Hedef kitle: Sıcak içecek tüketicileri
Ürün kategorisi: Mutfak eşyası

Temsili: "Plastikten de içerim" diyenlere termo mug

5. İhtiyaç: Biber gazından ve yangın dumanından korunabilmek 

Daha önceleri çok nadir rastlanan bir ihtiyaç olsa da geride kalan 1 yılda özellikle de büyük şehirlerimizde, bir eylemin, yürüyüşün, protestonun içerisinde olsun ya da olmasın, çoğu insan güvenlik güçlerinin sıktığı biber gazına maruz kaldı. Bu gaza maruz kalındıktan sonra limon ve çeşitli sıvılar tedavi olarak uygulandı. Gaza maruz kalmamak için ise hastanelerde sıklıkla gördüğümüz basit bez maskeler kullanılıyordu. Gazeteciler ve güvenlik güçleri ise profesyonel diye tabir edebileceğimiz maskelere sahiptiler. Yüzün ağız, burun ve göz kısımlarını bir arada kaplayan, havayı süzebilecek, profesyonel maskelere göre daha hafif ve daha az parçadan oluşan, ucuza satın alınabilir maskeler imal edilebilir. Bu maske yangın hâlinde, acil durum aksiyonuyla takılarak dumandan korunmak için de kullanılabilir.

Hedef kitle: Biber gazına maruz kalma ihtimali olan ve yangın için acil durum seti hazırlamak isteyen insanlar
Ürün kategorisi: Maske

Temsili: Vatandaşın geçici çözümü; ağız-burun-göz koruyan maske

6. İhtiyaç: Her zaman aynı uzunlukta kravat bağlayabilmek

Kravatları daima aynı uzunlukta bağlamak neredeyse imkansızdır. Aynı noktadan bağlamaya başlamak, düğümü aynı sertlikte atmak vs... Farklı düğümler için ayarlanabilir ve en önemli özelliği olarak da kravatın uzunluğunu daima aynı yapacak, kravat bağlamaya yardımcı, elle kullanılabilir bir aparat imal edilebilir.

Hedef kitle: Günlük hayatta takım elbise giyen insanlar
Ürün kategorisi: Giyim

7. İhtiyaç: Balık alırken tazeliğinden %100 emin olabilmek 

Balıkçıdan balık alırken, akıldan geçen soruların başında balığın ne kadar taze olduğu gelir. Balıkçıya balığın ne kadar taze olduğunu sormak, ondan kesinlikle doğru cevap alınacağının garantisi değildir. Bilinen birkaç yöntemle tazeliği anlamak da çözüm değildir. Balığın ne kadar taze olduğunu bilmek balık tüketicisinin bir ihtiyacıdır. Fırsat, elektronik bir cihaz ile balığın tazeliği ölçülebilmesidir.

Hedef kitle: Balık tüketicileri
Ürün kategorisi: Elektronik/Gıda

8. İhtiyaç: Sigara tiryakilerinin sigara ihtiyaçlarını 24 saat karşılayabilmesi

Gece saat geç olduğunda ve civarda açık market olmadığında, sigara tiryakisi bir insanın evinde sigarası bitmiş hâlde kalması... Ya da tiryakinin gece ev dışında anlık olarak bulunduğu yere yakın market olmaması... Tek çözümü, eğer ev dışındaysanız bir başkasından dal sigara olarak istemektir. Her ne kadar haklı olarak kanunlar sigara tüketimine karşı çıkarılsa da, sigaranın devamlı kullanıcı insanlar için 24 saatlik bir ihtiyaç olduğu göz önüne alınarak otomat ile sigara satışı yapmak gibi bir fırsat ortaya çıkarılabilir.

Hedef kitle: Sigara kullanıcıları
Ürün kategorisi: Tütün ürünleri

9. İhtiyaç: Alkollü araç kullanımının önüne geçmek 

Alkollü sürücülerin sebep olduğu kazalar sonucu tüm dünyada her yıl binlerce insan hayatını kaybediyor. Sürücülerin alkollü olup olmadıkları, geceleri kimi noktalarda polisler tarafından kontrol edilse de bu kazaların önüne geçilemiyor. Sürücüler bu çevirme noktalarına yakalanmamak için de kendilerince çözümlerini üretiyor. Alkol kontrolünü, daha yapılacağı kesin bile olmayan polis çevirmesinden öne çekmek bu kazaları azaltacaktır. Sürücünün araba motorunu, ancak arabanın içinde (iç dizaynı bozmayacak bir şekilde) yer alan bir üfleme aparatını üfleyerek çalıştırabilmesi şart koşulabilir. Bu aparatın saatinin hiçbir şekilde sürücü tarafından değiştirilemez olması ve gece belirlenmiş saat aralıklarında aktif olması sağlanabilir. Sürücünün motoru çalıştırmadan bir başkasına üfleterek hile yapmasının önüne geçmek için de motor çalıştıktan ve araba yol aldıktan sonra belirli zaman ya da mesafe periyotları ile birkaç kez daha üflemesi, motorun çalışmaya devam etmesinin şartı olarak koşulabilir.

Hedef kitle: Motorlu taşıt üreticisi şirketler ve bu taşıtların kullanıcıları
Ürün kategorisi: Motorlu taşıtlar için yan ürün

Temsili: Polis çevirmesi. Bu kontrolü aracın kendisinin sürücüye yaptığını düşünelim...

10. İhtiyaç: Atık su şişesi miktarını azaltmak

Yaz mevsiminde, 0.5 litrelik suların tüketimi diğer mevsimlere göre keskin bir artış gösterir. Eğer gün içinde bir marketten ya da seyyar bir satıcıdan ikinci kez 0.5 litrelik su alıyorsanız, aldığınız 2. şişenin çevreye verdiği zararı engellemek de bir fırsattır. Sokaklarda ya da toplu taşıma duraklarında su şirketleri tarafından kurulmuş, su satan otomatlar değil de su dolduran otomatlar kurulabilir. (Sokaklarımızda içilebilir su çeşmeleri maalesef kalmadı.) Böylelikle, aynı su şişesi ikinci 0.5 litre için de kullanılmış olacaktır. Bu otomatlar aynı miktarda su tüketimi olsa da çevreye daha az zarar adına plastik atık miktarını azaltacaktır.

Hedef kitle: Ev ya da iş yeri dışında su tüketen herkes
Ürün kategorisi: Gıda